“روندهای صادراتی در منطقه اوراسیا (EAEU) و فرصتهای ایران”
“
خلاصه: تهاتر (Barter) یا تجارت پایاپای، روشی برای مبادله کالا بدون انتقال ارز است که در شرایط تحریم بانکی، راهکاری مؤثر برای تجارت با شرکتهای دولتی روسیه محسوب میشود. این مقاله مراحل انعقاد قرارداد پایاپای (تعیین ارزش کالاها، زمان تحویل، جرایم تأخیر)، ریسکهای قانونی (اختلاف در ارزشگذاری، کیفیت کالا) و نمونههای موفق (صادرات محصولات کشاورزی ایران در مقابل واردات غلات و روغن روسی) را توضیح میدهد.
مقدمه
با توجه به تحریمهای بانکی و قطع سوئیفت، انتقال ارز بین ایران و روسیه با دشواری مواجه است. تهاتر کالا به کالا (Barter) یک راهکار قانونی و عملی است که بسیاری از شرکتهای دولتی روسی (مانند Rosatom، Rostec، شرکتهای پتروشیمی) با آن موافقت میکنند. در این روش، صادرکننده ایرانی کالای خود (مثلاً محصولات کشاورزی، پتروشیمی، فرش) را به روسیه میفرستد و در مقابل، کالای روسی (غلات، روغن، فولاد، چوب) دریافت میکند.
مراحل انعقاد قرارداد تهاتر
- شناسایی نیازهای طرفین: مشخص کنید چه کالایی صادر میکنید و در مقابل چه کالایی از روسیه وارد میکنید. ارزش تقریبی هر طرف را تخمین بزنید.
- امضای قرارداد پایاپای (Barter Contract): قرارداد باید شامل موارد زیر باشد: مشخصات دقیق کالاهای مبادلهای (کد HS، وزن، کیفیت، استانداردها)، ارزش هر کالا (بر اساس قیمت روز بازار جهانی)، زمان تحویل (مهلت ارسال از هر طرف)، جرایم تأخیر، حل اختلاف (داوری در ICAC مسکو یا اتاق تهران).
- دریافت مجوز از بانک مرکزی ایران: معاملات تهاتر باید در سامانه جامع تجارت ثبت و به بانک مرکزی گزارش شود.
- ارسال کالا و دریافت کالای مقابل: هر دو طرف کالاهای خود را ارسال میکنند. اسناد حمل (بارنامه) به عنوان مدرک تحویل کالا عمل میکند.
- تسویه نهایی: اگر ارزش کالاها کاملاً برابر نبود، مابهالتفاوت به صورت حواله ارزی تسویه میشود.
ریسکهای قانونی و راهکارها
نمونه موفق: یک شرکت ایرانی پسته به ارزش ۵۰۰,۰۰۰ دلار به روسیه صادر کرد و در مقابل، روغن آفتابگردان به همان ارزش از روسیه وارد کرد. قرارداد پایاپای در ۳ ماه تکمیل شد و هر دو طرف از نوسانات ارزی و مشکلات بانکی در امان ماندند.
❓ سوالات متداول
سوال ۱: آیا تهاتر شامل مالیات بر ارزش افزوده (VAT) میشود؟
پاسخ: بله، هر دو طرف باید VAT کشور خود را پرداخت کنند. در ایران VAT صادرات صفر است. در روسیه، VAT توسط واردکننده پرداخت میشود.
سوال ۲: مدت زمان اجرای یک قرارداد تهاتر چقدر است؟
پاسخ: معمولاً ۳-۶ ماه، بسته به حجم و نوع کالاها و زمان حمل.
“””,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,