روش استفاده از تعرفههای ترجیحی اوراسیا برای صادرات
مقدمه
از سال ۲۰۲۱، موافقتنامه تجارت ترجیحی بین ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) اجرایی شده است. بر اساس این موافقتنامه، حدود ۵۰۰ قلم کالای ایرانی با تعرفه صفر یا ۵۰٪ تخفیف وارد روسیه، قزاقستان، بلاروس، ارمنستان و قرقیزستان میشوند. در ادامه ، روش استفاده از این تعرفههای ترجیحی و مدارک مورد نیاز را توضیح میدهیم.
۱. کالاهای مشمول تعرفه ترجیحی (مهمترین اقلام صادراتی ایران)
- خرما، انجیر، آناناس (HS 0804) – تعرفه ترجیحی ۰% (پایه ۱۲%)
- زعفران (HS 0910) – تعرفه ترجیحی ۰% (پایه ۵%)
- سیب، گلابی، به (HS 0808) – تعرفه ترجیحی ۰% (پایه ۱۵%) – فصلی
- پسته، بادام، گردو (HS 0802) – تعرفه ترجیحی ۰% (پایه ۱۰%)
- گوجه فرنگی فرآوری شده (رب، سس) – تخفیف ۵۰%
- برخی محصولات پتروشیمی و پلیمری – تخفیف ۲۵-۵۰%
۲. شرط اصلی استفاده از تعرفه ترجیحی
طبق قوانین مبدأ EAEU، کالا باید دارای ارزش افزوده حداقل ۴۰% در ایران باشد. یعنی مجموع هزینه مواد اولیه داخلی و دستمزد و سربار باید حداقل ۴۰% ارزش FOB کالا را تشکیل دهد. همچنین کالا باید مستقیماً از ایران به کشور عضو EAEU حمل شود (ترانزیت از کشور ثالث با محدودیت مجاز است).
۳. مدارک مورد نیاز برای استفاده از تعرفه ترجیحی
- گواهی مبدأ ترجیحی فرم ST-1: صادر شده توسط اتاق بازرگانی ایران. این گواهی باید قبل از خروج کالا از گمرک ایران صادر شود و حاوی اطلاعات ارزش افزوده و قوانین مبدأ باشد.
- اظهارنامه صادراتی ایران: کپی تأیید شده.
- بارنامه (Bill of Lading, CMR, AWB): نشاندهنده حمل مستقیم.
- فاکتور تجاری (Invoice): با درج کشور مبدأ «ایران».
۴. مراحل استفاده از تعرفه ترجیحی در گمرک روسیه
- پیش از حمل، از اتاق بازرگانی ایران فرم ST-1 را دریافت کنید.
- در اظهارنامه گمرکی روسیه، کد ترجیحی (Preferential Code) را وارد کنید (معمولاً «۳» برای تعرفه صفر).
- همراه با سایر مدارک، اصل گواهی ST-1 را به کارگزار گمرکی روسی تحویل دهید.
- در صورت بررسی، گمرک روسیه ممکن است مدارک ارزش افزوده را درخواست کند – آنها را آماده داشته باشید.
- ❌ استفاده از گواهی مبدأ معمولی (غیر ترجیحی) – تخفیف نمیگیرید.
- ❌ حمل کالا از طریق کشور ثالث بدون مجوز ترانزیت مشخص (ممکن است تعرفه ترجیحی لغو شود).
- ❌ عدم اظهار کد ترجیحی در اظهارنامه گمرک روسیه.
- ❌ فراموش کردن مهلت اعتبار گواهی ST-1 (معمولاً ۴ ماه از تاریخ صدور).
۵. اشتباهات رایج در استفاده از تعرفه ترجیحی
جمعبندی و نکته کلیدی
تعرفههای ترجیحی EAEU یک مزیت رقابتی بزرگ برای صادرکنندگان ایرانی است. حتماً قبل از حمل، فرم ST-1 را از اتاق بازرگانی دریافت کنید و از کارگزار گمرکی روسی بخواهید کد ترجیحی را در اظهارنامه وارد کند. با یک محموله آزمایشی، فرآیند را تست کنید.
سوالات متداول
آیا تعرفه ترجیحی برای همه کالاهای ایرانی خودکار است؟
خیر. فقط کالاهایی که در لیست موافقتنامه هستند و شما فرم ST-1 را ارائه کنید. لیست کامل را میتوانید از سایت اتاق بازرگانی ایران یا اتحادیه اوراسیا دریافت کنید.
اگر ارزش افزوده کالا کمتر از ۴۰% باشد چه؟
نمیتوانید از تعرفه ترجیحی استفاده کنید. باید تعرفه پایه را بپردازید. برای افزایش ارزش افزوده، سعی کنید مواد اولیه بیشتری را از داخل ایران تأمین کنید.
مقالات مرتبط
توصیه میر اکسپورت
«از تعرفه صفر EAEU استفاده کن، مزیت رقابتی خود را چند برابر کن.»
راهنمای بهرهمندی از موافقتنامه ایران و اوراسیا