“`html

واردات روسیه از جهان: بررسی جامع بازار ۳۰۰ میلیارد دلاری و فرصت‌های تجاری ۱۴۰۴

مقدمه

روسیه به عنوان یکی از بزرگترین اقتصادهای جهان، سالانه حجم عظیمی از کالاها و محصولات را از کشورهای مختلف وارد می‌کند. با توجه به تحولات ژئوپلیتیک دو سال اخیر، ساختار وارداتی این کشور دستخوش تغییرات اساسی شده و فرصت‌های جدیدی برای صادرکنندگان جهانی از جمله ایران پدید آمده است. بر اساس آخرین آمار وزارت توسعه اقتصادی روسیه، ارزش واردات این کشور در سال ۲۰۲۴ به ۲۹۹.۷ میلیارد دلار رسید و پیش‌بینی می‌شود این رقم در سال ۲۰۲۵ به ۳۰۶ میلیارد دلار و در سال ۲۰۲۶ به ۳۰۸.۵ میلیارد دلار افزایش یابد . در این مقاله، به بررسی جامع ساختار واردات روسیه، شرکای تجاری اصلی، کالاهای عمده وارداتی و چشم‌انداز آینده این بازار بزرگ می‌پردازیم.

آمار کلی واردات روسیه

بر اساس گزارش وزارت توسعه اقتصادی روسیه، واردات این کشور در سال ۲۰۲۴ بالغ بر ۲۹۹.۷ میلیارد دلار بوده است. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد این رقم در سال ۲۰۲۵ با کاهش جزئی نسبت به برآوردهای قبلی، به ۳۰۶ میلیارد دلار و در سال ۲۰۲۶ به ۳۰۸.۵ میلیارد دلار خواهد رسید .

بر اساس سناریوی پایه وزارت توسعه اقتصادی، پیش‌بینی واردات روسیه برای سال ۲۰۲۶ به ۳۳۵.۵ میلیارد دلار نیز می‌رسد که نشان‌دهنده رشد تدریجی واردات در بلندمدت است .

آمارهای ماهانه نشان می‌دهد در اکتبر ۲۰۲۵، واردات روسیه با کاهش ۱۱.۸ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، به ۲۵ میلیارد دلار رسیده است. این کاهش عمدتاً به دلیل کاهش تقاضای مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارهای روسی برای کالاهای خارجی بوده است .

شرکای تجاری اصلی روسیه در واردات

با اعمال تحریم‌های غرب علیه روسیه، ساختار شرکای تجاری این کشور دستخوش تغییرات اساسی شده است. در حال حاضر، واردات روسیه عمدتاً از سوی کشورهای دوست و غیرغربی تأمین می‌شود.

چین: شریک تجاری اول روسیه

چین به عنوان بزرگترین شریک تجاری روسیه، نقش بی‌بدیلی در تأمین نیازهای وارداتی این کشور ایفا می‌کند. بر اساس گزارش CREA، در ژانویه ۲۰۲۶، چین ۵۰ درصد از درآمد صادرات سوخت فسیلی روسیه را به خود اختصاص داد که ارزش آن به ۶ میلیارد یورو می‌رسید . هرچند این آمار مربوط به صادرات روسیه به چین است، اما نشان‌دهنده عمق روابط تجاری دو کشور است. در حوزه واردات کالاهای غیرانرژی، چین تأمین‌کننده اصلی ماشین‌آلات، تجهیزات الکترونیک، خودرو و محصولات مصرفی برای روسیه محسوب می‌شود.

اتحادیه اروپا

علیرغم تحریم‌ها، اتحادیه اروپا همچنان یکی از شرکای تجاری مهم روسیه باقی مانده است. در ژانویه ۲۰۲۶، اتحادیه اروپا با خرید ۱.۱ میلیارد یورو کالا از روسیه (عمدتاً گاز طبیعی مایع و گاز خط لوله)، چهارمین خریدار بزرگ سوخت فسیلی روسیه بود . در حوزه واردات کالا به روسیه، کشورهای اروپایی همچنان تأمین‌کننده ماشین‌آلات دقیق، تجهیزات پزشکی، دارو و محصولات شیمیایی خاص هستند، هرچند حجم مبادلات نسبت به قبل از جنگ کاهش یافته است.

ترکیه

ترکیه به عنوان یکی از نزدیک‌ترین متحدان روسیه، نقش مهمی در تأمین کالاهای مورد نیاز این کشور ایفا می‌کند. بر اساس گزارش CREA، ترکیه در ژانویه ۲۰۲۶ با واردات ۲ میلیارد یورو کالا از روسیه (شامل فرآورده‌های نفتی، گاز خط لوله و زغال سنگ)، سومین خریدار بزرگ سوخت فسیلی روسیه بود . در مقابل، ترکیه صادرات قابل توجهی از محصولات کشاورزی، نساجی و مصالح ساختمانی به روسیه دارد.

هند

هند به یکی از خریداران اصلی نفت خام روسیه تبدیل شده است. بر اساس گزارش CREA، هند از زمان آغاز جنگ اوکراین تا ژانویه ۲۰۲۶، حدود ۱۴۴ میلیارد یورو نفت خام و ۱۸ میلیارد یورو زغال سنگ از روسیه وارد کرده است . در ژانویه ۲۰۲۶، هند با خرید ۲.۲ میلیارد یورو کالا از روسیه، دومین خریدار بزرگ سوخت فسیلی این کشور بود . با این حال، تحریم‌های جدید ایالات متحده علیه روس نفت و لوک اویل، واردات نفت روسیه به هند را در ماه‌های اخیر با کاهش مواجه کرده است .

سایر شرکای تجاری

بر اساس گزارش CREA، سایر خریداران عمده کالاهای روسیه عبارتند از :

برزیل: با خرید ۴۸۹ میلیون یورو در ژانویه ۲۰۲۶ (عمدتاً فرآورده‌های نفتی).
بلاروس: به عنوان همسایه و متحد نزدیک روسیه، حجم قابل توجهی از کالاها را مبادله می‌کنند.
قزاقستان: به عنوان عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا، تجارت آزاد با روسیه دارد.
کره جنوبی: تأمین‌کننده مهم خودرو، قطعات الکترونیک و لوازم خانگی برای روسیه.

کالاهای عمده وارداتی روسیه

ساختار واردات روسیه شامل طیف وسیعی از کالاهاست که بر اساس آمارهای گمرکی و گزارش‌های تجاری قابل دسته‌بندی است.

ماشین‌آلات و تجهیزات مکانیکی

ماشین‌آلات صنعتی، تجهیزات معدنی و کشاورزی از جمله مهم‌ترین کالاهای وارداتی روسیه هستند. با خروج بسیاری از شرکت‌های غربی، چین و ترکیه تأمین‌کنندگان اصلی این بخش شده‌اند.

تجهیزات الکترونیک و الکتریکی

کامپیوتر، تلفن همراه، لوازم خانگی برقی و قطعات الکترونیک از دیگر کالاهای پرمصرف وارداتی هستند. بر اساس آمار بندری روسیه، در ژانویه ۲۰۲۶، محموله‌های کانتینری (که عمدتاً شامل کالاهای الکترونیک و مصرفی هستند) با کاهش ۱۰.۹ درصدی نسبت به سال قبل مواجه شدند .

خودرو و قطعات یدکی

با خروج خودروسازان غربی از روسیه، واردات خودرو از چین رشد چشمگیری داشته است. بر اساس آمار گمرکی، چین اکنون بزرگترین تأمین‌کننده خودرو و قطعات یدکی برای روسیه محسوب می‌شود.

محصولات شیمیایی و دارویی

دارو، مواد اولیه دارویی، کود شیمیایی و محصولات پتروشیمی از دیگر کالاهای عمده وارداتی روسیه هستند. بر اساس آمار ژانویه ۲۰۲۶، واردات کود معدنی به روسیه ۳.۳ درصد کاهش یافت .

فلزات و محصولات فلزی

بر اساس پیش‌بینی‌ها، روسیه تا سال ۲۰۲۶ به شانزدهمین واردکننده بزرگ فلزات در جهان تبدیل خواهد شد و واردات فلزات این کشور به ۳۵.۲۹ میلیون تن خواهد رسید . در ژانویه ۲۰۲۶، واردات فلزات آهنی به روسیه ۲۰.۹ درصد کاهش یافت .

محصولات کشاورزی و مواد غذایی

میوه، سبزیجات، گوشت، لبنیات و محصولات غذایی از جمله کالاهای اساسی وارداتی روسیه هستند. بر اساس آمار ژانویه ۲۰۲۶، واردات غلات به روسیه ۱۴.۵ درصد کاهش یافت .

پلاستیک و مصنوعات پلاستیکی

واردات مواد پلاستیکی و مصنوعات آن با توجه به رشد صنایع بسته‌بندی و مصرفی، همواره از اقلام پرمصرف وارداتی بوده است.

روند واردات از طریق بنادر روسیه

بر اساس گزارش انجمن بنادر تجاری دریایی روسیه، در ژانویه ۲۰۲۶، مجموع ترانزیت بندری روسیه ۶۶.۹ میلیون تن بود که نسبت به سال قبل ۷ درصد کاهش داشت. در این ماه، محموله‌های وارداتی از طریق بنادر روسیه ۳.۱ میلیون تن بود که ۱۳.۹ درصد کاهش نشان می‌دهد .

جزئیات ترانزیت بندری بر اساس نوع کالا در ژانویه ۲۰۲۶ به شرح زیر است :

محموله‌های خشک: ۳۱ میلیون تن (۱۰.۴- درصد)
زغال سنگ: ۱۳.۶ میلیون تن (۱۱.۲- درصد)
غلات: ۳.۴ میلیون تن (۱۴.۵- درصد)
محموله‌های کانتینری: ۴.۱ میلیون تن (۱۰.۹- درصد)
کود معدنی: ۳.۸ میلیون تن (۳.۳- درصد)
فلزات آهنی: ۱.۷ میلیون تن (۲۰.۹- درصد)
سنگ معدن: ۱.۱ میلیون تن (۷+ درصد)
محموله‌های فله: ۰.۸ میلیون تن (۳۷.۹+ درصد)

محموله‌های مایع: ۳۵.۹ میلیون تن (۳.۸- درصد)
نفت خام: ۲۱.۵ میلیون تن (۱.۴+ درصد)
فرآورده‌های نفتی: ۱۰.۴ میلیون تن (۱۰.۹- درصد)
گاز طبیعی مایع (LNG): ۳.۵ میلیون تن (۱.۲+ درصد)
محموله‌های غذایی: ۰.۳ میلیون تن (۵۰.۵- درصد)

چشم‌انداز آینده واردات روسیه

وزارت توسعه اقتصادی روسیه پیش‌بینی‌های خود را برای واردات این کشور در سال‌های آینده به شرح زیر اصلاح کرده است :

۲۰۲۵: ۳۰۶ میلیارد دلار (کاهش نسبت به پیش‌بینی قبلی ۳۲۳.۸ میلیارد دلار)
۲۰۲۶: ۳۰۸.۵ میلیارد دلار (کاهش نسبت به پیش‌بینی قبلی ۳۴۸.۲ میلیارد دلار)
۲۰۲۷: ۳۲۶.۹ میلیارد دلار (کاهش نسبت به پیش‌بینی قبلی ۳۶۵.۱ میلیارد دلار)
۲۰۲۸: ۳۴۱.۶ میلیارد دلار (کاهش نسبت به پیش‌بینی قبلی ۳۷۹.۸ میلیارد دلار)

این کاهش پیش‌بینی‌ها نشان‌دهنده تأثیر تحریم‌ها، محدودیت‌های پرداخت و کاهش قدرت خرید در روسیه است. با این حال، واردات روسیه همچنان در سطح بالایی باقی خواهد ماند و فرصت‌های قابل توجهی برای صادرکنندگان جهانی ایجاد می‌کند.

فرصت‌های تجاری برای صادرکنندگان ایرانی

با توجه به ساختار واردات روسیه و خلأ ایجاد شده ناشی از خروج شرکت‌های غربی، فرصت‌های متعددی برای صادرکنندگان ایرانی وجود دارد:

محصولات کشاورزی و غذایی

میوه، سبزیجات، خشکبار، لبنیات و محصولات پروتئینی از جمله کالاهایی هستند که ایران می‌تواند سهم خود را در بازار روسیه افزایش دهد. با توجه به کاهش واردات غلات و مواد غذایی از مسیرهای سنتی، جایگزینی محصولات ایرانی می‌تواند مقرون به صرفه باشد .

مصالح ساختمانی

سیمان، محصولات فولادی، کاشی و سرامیک و سایر مصالح ساختمانی از نیازهای اصلی بازار روسیه هستند. با توجه به کاهش ۲۰.۹ درصدی واردات فلزات آهنی در ژانویه ۲۰۲۶، فرصت برای تأمین‌کنندگان جدید فراهم شده است .

محصولات پتروشیمی و پلیمری

واردات مواد شیمیایی و پلاستیک همواره از نیازهای اساسی صنعت روسیه بوده است. صادرات محصولات پتروشیمی ایران می‌تواند بخشی از این نیاز را تأمین کند.

قطعات و تجهیزات صنعتی

با توجه به کاهش واردات ماشین‌آلات از اروپا، تأمین قطعات یدکی و تجهیزات صنعتی از منابع جدید یک فرصت استراتژیک است.

نتیجه‌گیری

بازار واردات روسیه با ارزش نزدیک به ۳۰۰ میلیارد دلار، یکی از بزرگترین و جذاب‌ترین بازارهای جهان برای صادرکنندگان محسوب می‌شود. تغییر ساختار شرکای تجاری روسیه پس از تحریم‌های غرب، فرصتی تاریخی برای کشورهای دوست از جمله ایران ایجاد کرده است تا سهم خود را در این بازار افزایش دهند.

آمارها نشان می‌دهد واردات روسیه در سال‌های آینده با رشد ملایمی همراه خواهد بود و از ۳۰۶ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ به ۳۴۱.۶ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۸ خواهد رسید . ماشین‌آلات، تجهیزات الکترونیک، خودرو، محصولات شیمیایی و کشاورزی از جمله کالاهای پرمصرف وارداتی هستند که پتانسیل بالایی برای حضور ایران دارند.

برای بهره‌برداری از این فرصت‌ها، صادرکنندگان ایرانی باید بر الزامات قانونی مانند اخذ گواهی EAC، بسته‌بندی مناسب و استانداردهای مورد نیاز روسیه تمرکز کنند. همچنین استفاده از ظرفیت پلتفرم‌های تجارت الکترونیک روسیه مانند Wildberries و Ozon و حضور در دایرکتوری‌های B2B می‌تواند مسیر ورود به این بازار را هموارتر کند.