سیاست و اقتصاد روسیه

روسيه بزرگ‌ترين کشور جهان و داراي 11.5 درصد خشکي کره زمين مي‌باشد که داراي منابع طبيعي فراوان و اقليمي سرد است و از تنوع قومي، فرهنگي و ديني برخوردار است. اين کشور در زمره کشورهاي برخوردار از تکنولوژي محسوب مي‌شود و با اين حال صادرکننده انرژي و مواد خام است. در عرصه بين المللي روسيه کشوري تاثيرگذار در مناسبات جهاني است که اقتصادي نوظهور و متکي به واردات دارد، مصرفي است و البته تراز تجاري آن مثبت است. موقعيت مناسب اقتصادي و صنعتي روسيه باعث گرديد در شرايطي که ايران دچار تحريم‌هاي بين‌المللي بود، از بازار روسيه به ويژه محصولات صنعتي آن به عنوان يک فرصت براي رفع نيازمندي‌هاي خود استفاده کند.

برخي از ويژگي‌هاي اقتصاد روسيه را مي‌توان به صورت مختصر در قالب هاي ذيل معرفي نمود:

توليد ناخالص ملي (رقم 1861 ميليارد دلار)

رسيدن حجم تجارت خارجي با دنيا به رقم 36968 ميليون دلار که 21860 ميليون دلار صادرات و 15108 ميليارد دلار واردات مي‌باشد.

توليد نفت روسيه به ميزان 10 ميليون و 485 هزار بشکه که جايگاه اول را در دنيا به خود اختصاص داده است

تشکيل اتحاديه گمرکي در قالب اتحاديه اقتصادي اوراسيا باکشورهاي قزاقستان، بلاروس، ارمنستان، قرقيزستان و تلاش جهت تبديل آن به يک بلوک بزرگ اقتصادي

از سوي ديگر نزديكي فاصله دو كشور و كاهش هزينه‌هاي حمل ونقل موجب تسهيل در روابط تجاري مي‌شود. در اين رابطه شرکت کشتيراني درياي خزر با داشتن 25 درصد کل کشتي‌ها در اين دريا مجموعا 20 درصد بار حمل شده را به خود اختصاص داده است. در همين ارتباط کاميون‌هاي ايراني هم پس از عبور از جمهوري آذربايجان از طريق مرز داغستان وارد ايران مي‌شوند. سالانه چيزي در حدود 7000 کاميون ميان دو کشور تردد مي‌نمايند که سهم کاميون‌هاي ايراني به نسبت روسي به مراتب بيشتر است.

وجود زيرساخت‌هاي متنوع براي انتقال كالا (مسيرهاي هوايي، دريايي و زميني)، تجهيز گمرک آستارا با امکانات لازم جهت ترخيص به موقع بار، حضور فعال بخش خصوصي ايران در بندر ساليانکا(واقع در آستاراخان) در دهانه رود ولگا و فعاليت شرکت کشتيراني درياي خزر برخي از زيرساختهاي موجود در زمينه حمل و نقل مي باشند. در همين ارتباط سعي شده از طريق برقراري خطوط منظم هوايي ميان شهرهاي مختلف دو کشور و تنوع بخشي در شرکت هاي هواپيمايي و امضاي اسناد حمل و نقل هوايي به اين روند کمک شود.

ارتباطات سياسي استراتژيك ميان دو كشور نيز نکته مهم ديگري است که بايد مورد توجه قرار گيرد. هر دو کشور در همسايگي يکديگر هستند و منافع آنان در بسياري از مناقشات بين‌المللي همپوشاني دارد. وجود علائق مشترک فرهنگي بين دو كشور به ويژه نسبت به مناطق جنوبي روسيه نيز از ديگر فرصت‌هاي مزبور است.

عزم ملي موجود در دو كشور به ‌منظور توسعة صادرات غيرنفتي نيز گسترش دهنده مناسبات دو کشور است. هر دو کشور توليدکننده بزرگ مواد هيدروکربني از جمله نفت و گاز هستند و به اين نکته واقفند که مي بايست از درآمدهاي نفتي در جهت توسعه ساير بخش هاي اقتصادي از جمله تقويت توليد داخل استفاده نمود. در اين مورد اقداماتي هم در ايران و هم در روسيه در حال انجام است.

مي‌توان به صورت خلاصه مزيت‌هاي اقتصادي روسيه براي اقتصاد کشورمان در حوزه صنعتي و تجاري را در چارچوب اولويت‌هاي وارداتي ايران از روسيه به شرح ذيل برشمرد:

تقريبا تمام مواد معدني از جمله: زغال سنگ، نفت، گاز، مواد شيميايي، فلزات، صنايع سنگين فلزي و هواپيماسازي، صنايع فضايي، خودروسازي، دفاعي و نظامي مانند رادارها و موشک‌ها، کشتي‌سازي، صنايع الکترونيک پيشرفته، تراکتور، راهسازي، وسايل حمل و نقل، ارتباطي، توليد برق، انرژي هسته‌اي، منسوجات، پزشکي، صنايع غذايي، صنايع دستي و مواد معدني استراتژيک، عناصر خاکي کمياب، الوار و گندم، شکر، جو، دانه گل آفتابگردان، ميوه، شير و گوشت از جمله مزيت‌هاي نسبي واردات از روسيه هستند.