روابط تجاری ایران و روسیه

یکی از کشور هایی که در سالهای اخیر به علت تحولات جهانی از جمله تقابل با نظام تک قطبی جهانی و جنگ با اوکراین و تحریم های اعمال شده به سمت ایران گرایش پیدا کرده است فدراسیون روسیه می باشد. فدراسیون روسیه به عنوان بزرگترین کشور جهان با اقتصادی پویا و تقریبا توسعه یافته می باشد. . لیکن  علیرغم داشتن این امتیازات، تنش های ژئوپلیتیک و تحریم های جاری شده چالش هایی را برای توانایی روسیه در تنوع بخشیدن به منابع وارداتی خود و افزایش قابلیت های تولید ارزش افزوده خود به وجود آورده است. آغاز تحریم های اتحادیه اروپا علیه روسیه، با اقداماتی از جمله ممنوعیت واردات بسیاری از کالاها به روسیه و همچنین محدودیت در حمل و نقل کالا در بزرگراه های اروپایی و ممنوعیت ورود کشتی های روسی و توقف آنها در بنادر، انجام شده و مشکل جایگزینی واردات برای وارداتی ترین بخش های اقتصاد روسیه از جمله مهندسی مکانیک، صنایع شیمیایی، متالورژی، بخش کشاورزی و بخش خدمات به همراه داشته است. از سوی دیگر  در دوره تنش روسیه با اروپا، ایران به واسطه موقعیت مناسب جغرافیایی، امن ترین و کوتاه ترین راه برای دسترسی روسیه به بازار جهانی از طریق آبهای آزاد می باشد و ایجاد کریدور شمال به جنوب  در سطح دولت فدراسیون روسیه با هدف توسعه لجستیک حمل و نقل متمرکز جهت تجارت با  جنوب اتخاذ شده است و  راه آهن ایران در چارچوب این کریدور مورد توجه قرار گرفته است . مسیر “شمال – جنوب” از سنت پترزبورگ شروع می شود و به بندر بمبئی (هند) ختم می شود. این یک مسیر جایگزین است که از کانال سوئز می گذرد. چشم اندار گردش تجاری و ساختار   کشورهای شرکت کننده در این کریدور نشان میدهد که این کریدور نه تنها یک امتیاز اقتصادی برای ایران است، بلکه یک جهتگیری راهبردی  برای روسیه در راستای تجارت با جنوب و شرق محسوب میشود . در بحث در صادرات ایران به فدراسیون روسیه  ، مشخص است که صادرات ایران بسیار کم بوده و  حجم زیادی از این صادرات نیز در حد مواد اولیه و یا محصولات کشاورزی بدون ارزش افزوده مناسب می باشد.

اگر چه عدم نگاه دولت به توسعه صادرات به عنوان درآمد ملی و نبود هماهنگی های مستمر و پویا بین نهاد های بازرگانی و تولید کنندگان علی رغم وجود سازمان­های متولی در ایران، میتواند یکی از دلایل این ناکارآمدی شمرده شود، ولی دلیل عمده آن به ناکارآمدی بنگاههای تولیدی در رقابت پذیری و ایجاد مزیت رقابتی برمیگردد

1

عدم توجه به زنجیره ارزش چه در سطح بنگاههای تولیدی و چه در سطح نهادهای حکومتی در روند تولید با ارزش افزوده و صادرات

2

نگاه مبتنی بر خام فروشی، فله فروشی، نداشتن ایده های خلاقانه، عدم نوآوری برای ارتقا تولید

3

عدم هزینه کرد بنگاههای  تولیدی برای بازار شناسی، ذائقه شناسی، بازار سنجی و تبلیغات موثر برای تولید موثر طبق ذائقه و انتظارات مصرف کننده روس و متناسب با ساختار بازار روسیه

4

تولیدات با ارزش افزوده پایین و کیفیت پایین  و بسته بندی نامناسب برای صادرات

5

عدم توجه به لجستیک و حمل مناسب از دلایل عمده عدم موفقیت تولید کنندگان برای حضور پایدار در بازار روسیه